تاریخ کتابت: 844هـ
نام کاتب: علی بن احمد
شمار برگها: 2 برگ
معرّفی نسخه:
معرّفی کتاب: ترجیعبند شهادت امام حسین علیه السلام، در سدۀ نهم هجری یا پیش از آن سروده شده است. نام شاعر این ترجیعبند نامشخص است و تنها در برخی از ابیات این سروده وی تخلص خود را به نام «طالب» ذکر کرده و کاتب نسخه در ابتدای ترجیع بند آن را سروده «مولانا طالب» نوشته است. ظاهراً شاعر این سروده سید بوده است چرا که در یکی از ابیات خود را «میر سید مسکین» خوانده که «گریان به حال زار شهیدان کربلا» است. ترجیع بند گفته شده دارای شش بند است و تعداد ابیات در هر بند متفاوت است.
از ابیات مذکور در این شعر می توان به برگزاری عزاداری امام حسین علیه السلام در دوران سروده شدن شعر پی برد. به علاوه، وی در برخی از ابیات این شعر به مصیبت حضرت علی اکبر علیه السلام با عنوان «شهزاده جوان» اشاره کرده است.
در منابع حدیثی و تاریخی گفته شده است که پس از شهادت امام حسین علیه السلام بنی امیه و سپس اهل سنت به جشن و پایکوبی در روز عاشورا پرداخته و شیعیان به دستور اکید اهل بیت علیهم السلام به عزاداری بر ایشان میپرداختند. شاعر این ترجیع بند، به زیبایی این دو رویکرد به روز عاشورا را بیان کرده است؛ عدهای که در این روز عزاداری میکنند و شاعر میگوید که در ماه محرم روز عاشورا «ملول باش» و «از دیده خون ببار که ایام ماتم» است و عدهای «به عشرت و عیس و خرمی» هستند. او از «خارجی بیم نکند» و «به کوری خارجی» در روز عاشورا عزاداری میکند.
ای دل ملول باش که ماه محرم است وی دیده خون ببار که ایام ماتم است
سگزادگان به عشرت و عیشاند و خرمی هر جا که مؤمن است دل افکار و با غم است
گویند خلق پشت فلک خم چرا شده است از ماتم حسین علی پشت او خم است
این خرقۀ کبود فلک در عزای اوست کو نور چشم سپید سلطان اعظم است
هر گه که یاد میکنم از دشت کربلا بحر محیط پیش سرشکم چو شبنم است
محل نگهداری نسخه: کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران، شماره 3528
نگارنده: محمدحسین افراخته