«معراج»، نسخه خمسه نظامی، قرن نهم هجری

اطلاعات کلی

نگاره : «معراج»

نسخه : خمسه نظامی

کتابت و تصویرگری : ــــ

تاریخ تصویرگری : 1467م/ 845 ق

مکتب : ـــــ

دوره : تیموری

جغرافیا : ایران

شیوه نقاشی : نگارگری_نسخه خطی

محل نگهداری: موزه توپقاپی سرای استانبول

……………………………………………………………….

توصیف و شرح

نگاره «معراج» نسخه خمسه نظامی در سال 845 ق ترسیم شده‌است و اکنون در موزه توپقاپی سرای استانبول نگهداری می شود. در این تصویر، حضرت پیامبر به‌صورت شمسه‌ای طلایی که نام «محمد» در مرکز آن نگاشته‌ شده و اطراف آن هم با دوازده دایره تزیین شده، به‌ نمایش درآمده‌ است. در این نگاره به‌جای ترسیم پیکر حضرت پیامبر، خورشید زرینی که بیان‌گر عظمت و نور محمدی است، مصور شده‌ است. نگارگر با توجه به روایات و احادیث پیرامون معراج از هر دو نشانه آسمان و شب، برای بیان هنری خویش بهره برده‌ است. جبرئیل با لباس قرمزرنگ و هاله‌ای مدور بر گرد چهره‌اش، پرچم سیاه‌رنگی در دست دارد و پیامبر را در این سفر الهی راهنمایی می‌نماید. رنگ سیاه پرچم احتمالا نمادی از هفتمین مرحله عرفان می‌باشد. سایر فرشتگان همراه نیز با لباس‌های رنگین و آرایش یکنواخت موها سوار بر هاله‌هایی از نور ترسیم شده‌اند و فقط سرهای‌شان دیده می‌شود. نقش شمسه برای تشابه و القای قداست پیکر حضرت محمد در میان فرشتگان تسبیح‌گوی ترسیم شده‌ است و نمادی از حضرت پیامبر است و 12 دایره موجود در حاشیه آن را نیز می‌تواند نشانی از دوازده امام دانست. طبق روایات «معراج»، که توسط نویسندگان شیعی نوشته شده‌اند، گزارش می‌دهند که حضرت ‌محمد، خلقت نوری معصومین را در کنار عرش الهی رویت کرده‌اند.(1)

نگارنده: مرضیه علی پور

پی نوشت:

(1). علی پور، مرضیه، «تجلی «جایگاه اهل‌بیت(ع)» در نگاره‌های دوره‌های ایلخانی و تیموری». نشریه معارف اهل‌بیت(ع)، در نوبت انتشار.