بازخوانی:
حاشیۀ اول ( کوفی)(1)
/1 (بسم اللّه الرّحمن الرّحیم الصّابرین و الصّادقین و القانتین و المنفقین /2 و المستغفرین بالاسحار. شهد اللّه انه لا /3 اله الّا هو و الملئکة و اولو العلم قائما بالقسط لا اله الّا هو العزیز الحکیم. انّ الدّین عند اللّه الاسلم*)
حاشیۀ دوم و سوم (رقاع)
/4 «بسم اللّه الرّحمن الرّحیم اللهم صلّ علی محمّد المصطفی و علی المرتضی و فاطمة /5 الزّهرا و الحسن التقی و الحسین النقی و علی بن /6 الحسین زین العابدین و محمّد بن علی الباقر و جعفر بن محمّد الصّادق /7 و موسی بن جعفر الکاظم و علی بن موسی الرّضی و محمّد /8 التقی و علی بن محمّد النّقی و الحسن بن /9 علی الزّکی و محمّد الحجّة القائم المنتظر المهدی؛ صلوات اللّه علیهم اجمعین»
حاشیۀ پیشانی لوح ( کوفی)
/10 (*انّما یرید اللّه /11 لیذهب عنکم الرّجس اهل البیت و /12 یطهّرکم تطهیرا)
وسط پیشانی لوح (رقاع)
/13 لا اله الّا الله. محمّد رسول اللّه
قوسنمای بالایی ( کوفی)
/14 (قد افلح المؤمنون الّذین /15 هم فی صلوتهم خاشعون)
طاق نمای بالایی ( کوفی) (2)
/16 اللّه اکبر
قسمتهای لَچَکی و طاقنمای پایینی (رقاع)
/17 (قل هو اللّه احد. الله الصّمد. لم یلد و لم /18 یولد. و لم یکن له / کفوا احد)
/19 أمر بعمارة /20 هذا المسجد، /21 المعروف /22 بمشهد علی بن موسی /23 الرّضی ـ علیه السّلام ـ /24 العبد المذنب الفقیر
/25 الی رحمة اللّه تعالی، /26 الجنید بن عمّار بن العلا[ء]
حاشیۀ پایین لوح (رقاع)(3)
/27 فی سنه سبع و اربعین و خمسمائه.
عمل احمد بن محمّد بن احمد اِسِّنُگ.(4)
ملاحظات
(1) افشار احتمال داده که این سنگ به مسجد قدمگاه در یزد منسوب باشد (افشار، 1374، ج2، ص924) اما قوچانی با توجه به درج نام بانی، در کتیبۀ گنبد شیخ جنیدِ تورانپشت، سنگ را متعلق به قدمگاه تورانپشت میداند (قوچانی، 1383، ص 38 ؛ نیز برای اطلاع بیشتر ر.ک. صادقی تورانپشتی 1399، ص 273)
(2) افشار این بخش از کتیبه را هلال محراب نما نام نهاده است.
(3) قوچانی تاریخ سنگ را 549 بازخوانی کرده است.
(4) نام هنرمندی که این کتیبه به تیشه و پتک او ساخت شده بر چند کتیبه دیگر در یزد نیز دیده میشود. اما لقب او به گونههای مختلفی توسط کتیبهپژوهان بازخوانی شده است. این لقب توسط ایرج افشار به صورت «اسبک» و از سوی قوچانی به صورت «آسنگ» خوانده شده و دانش آن را «استک» برابر نگاری کرده است. با این همه، شاید «اسِّنُگ» شکل نوشتاری کهنتر نام محلّۀ «استینگ» باشد؛ نامی که با همین رسم الخط در قبالهای با تاریخ ١٣٢٥ ش در تورانپشت نیز یافت میشود و از آنرو که «استینگ» در آنجا نام محلهای در تورانپشت است، میتوان این هنرمند را اصالتاً تورانپشتی به حساب آورد. لازم به ذکر است که این واژه در گویش محلی مردم تورانپشت هنوز به شکل «اسِّنُگ» هم تلفظ میشود. شاید فاصلۀ طولانی از سال 547 ق تا ١٣٢٥ ش و احتمال تغییر لهجه در طول تاریخ، پذیرش این احتمال را با تردید روبهرو کند، اما ایرج افشار بر اساس برخی از سنگ قبرهای قبرستان تاریخی تورانپشت نشان داده است که لهجۀ مردم تورانپشت پس از گذشت حدود هشتصد سال، تغییر اساسی نکرده است (برای اطلاع بیشتر در این باره ر.ک. صادقی تورانپشتی، 1399، ص 279).
نگارنده: میثم صادقی تورانپشتی