اطلاعات کلی
نگاره: زیارت امام رضا (علیه السلام)
نسخه : فالنامه
کتابت و تصویرگری : ـــــــ
تاریخ تصویرگری : 1570-1580م/ 948-958ق
مکتب : احتمالا قزوین
دوره : صفوی
جغرافیا : ایران
شیوه نقاشی : نگارگری _ نسخه خطی
محل نگهداری: ـــــــ
……………………………………
توصیف و شرح
این نگاره به حضور در بقعه شریف امام رضا (علیه السلام) همراه با اکرام و تجلیل از ایشان و رعایت آداب خاص زیارت تاکید می نماید. آنچه در ابتدا توجه بیننده این نگاره را به خود جلب می نماید، نمایش صحنه زیارت افرادی است که بر مزار شریف یکی از اولیاء الله در حال عبادت هستند. موضوع این نگاره در فضایی محراب گون اجرا شده است و عناصر بصری آن با تزیینات روی صندوق مشبک مرقد امام (علیه السلام) هماهنگ می باشد و فضای محراب را به مضمون اصلی نگاره ـ زیارت امام رضا (علیه السلام) ـ پیوند می دهد. با توجه به اسلیمی و ختایی های زرافشانی شده درون محراب و تجلی گاه امام ـ صندوق روی مزار ـ به شاهکارهای دوره صفوی می توان پی برد که به زیبایی ارتباط امام با محراب را به تصویرکشیده اند. رنگ اصلی نقش مایه های محراب طلایی و لاجوردی است ولی کاربرد رنگ نارنجی در بخش های مختلف نگاره جلوه خاصی به تصویر داده است. از مرکز سقف محراب قندیل طلایی رنگی آویزان است که احتمالا با الهام از نقوش محراب پیش رو ترسیم شده است اما بیرون محراب و در روضه منور رضوي بالای مزار مطهر دو قندیل با شعله های مشتعل به نمایش در آمده اند و کف این محل با کاشی های شش ضلعی پوشانده شده است و بر روی دیوار محراب نیز سه پنجره مشبک مشاهده می گردد که بر فراز آنها دو پرده نارنجی و قرمز رنگ مزین به نقوش دوره صفویه نصب شده است. احتمالا این پنجره ها نشانگر پنجره مشبك و نقره ای هستند که بین دارالسیاده و مسجد بالاسر قرار دارد که از آنجا ضریح مقدس نمایان است. همچنین در محراب فرشی با طراحی دوره صفویه نیز زینت بخش این نگاره گشته است.
ترسیم صندوقي چوبي با تزیینات طلایی بر مرقد امام هشتم شیعیان (علیه السلام) در مرکز نگاره که زوار در اطراف آن در حال زیارت هستند و یک رحل با قرآن گشوده بر روی آنکه ظاهرا نمادی از حضور قرآن ناطق؛ امام هشتم (علیه السلام) است و دو شمعدان مرصع با نقوش دوره تیموری و یک شمعدان ساده نیز همچون سایر اماکن مقدس شیعیان در این تصویر مشاهده می گردد. در سمت چپ نگاره، چهار زائر در حال راز و نیاز و به نیت زیارت در این مکان به نمایش درآمده اند و پوشش آنها از پوشاک دوره صفویه تبعیت نموده است. یکی از آنها بر اساس آداب زیارت مضجع شریف را در آغوش گرفته و در حال راز و نیاز است و دیگری مشغول عبادت و در حال قنوت است و دو نفر از آنها نیز دست هایشان را برای طلب شفاعت از امام به درگاه الهی برای رفع گرفتاری هایشان به سمت مرقد مطهر دراز کرده اند.
نگارنده: مرضیه علی پور