اطلاعات کلی
نگاره : «دجال»
نسخه : فالنامه دکن
کتابت و تصویرگری : ـــــــ
تاریخ تصویرگری : 988-1008ق /1610- 1630م
مکتب : گلکنده
دوره : قطب شاهیان
جغرافیا : هند
شیوه نقاشی : نگارگری _ نسخه خطی
محل نگهداری: مجموعه خصوصی خلیلی
………………………………………….
توصیف و شرح
قطبشاهیان نیز از ابتدا درصدد تبلیغ مذهب تشیع بودند و این موضوع در دوره سلطان محمدقطب شاه تشدید و تثبیت گردید. فالنامه دکن (1610- 1630م) با توجه به مضامین شیعی، در اوایل قرن 11 ه.ق و احتمالا در مکتب نقاشی گلکنده نگارگری شدهاست. این نسخه ترکیبی از نگارهها و متون است که روبروی یکدیگر قرار گرفتهاند و نگارهها معرف عنوانشان هستند و متون آن در سمت چپ به خط ثلث و نستعلیق در 9 سطر به شرح و پیشگویی تصاویر مربوطه میپردازد. نگارهها در صفحه سمت راست آن میباشند و عنوان ثانویهای نیز به نستعلیق در زیر آنها به تاریخ متاخرتر نگاشته شده و در صفحه مقابل آن، عنوان نگاره و شرح مختصری از صحنهای که ترسیم شده وجود دارد. این نسخه با 36 نگاره دارای ابعاد بزرگی میباشد و اندازه صفحات آن 41 * 28.4 سانتیمتر است. نگارهها در قاب هایی به ابعاد 30.5 * 21 سانتیمتر ترسیم شدهاند.
این فالنامه یکی از چند فالنامه تقریبا کامل است که از فالنامههای باقیمانده رونویسی شدهاست. تنها دیباچه اول کتاب دارای دو نگاره در صفحات چپ و راست میباشد. حدود یازده عدد از نگارههای فالنامه دکن مضمون کاملاً شیعی دارند و سایر نگارهها بر اساس داستانهایی از پیامبران برگرفته از قصصالانبیاء کسایی، گزیدهای از افسانهها یا داستانهای یهودیان، مسیحیان و مسلمانان، بخشهایی از زندگانی حضرت رسول(صلی الله علیه و آله)، تعدادی از داستانهای خمسه نظامی و کارهای معجزه آسای صوفیان مصوّر شدهاند.
این نگاره با توجه به پرسپکتیو مقامی بهتصویر کشیده شدهاست، چنانچه در بالای تصویر، حضرت صاحب الزمان «عجل الله تعالی فرجه» با روبندی بر چهره و هاله شعلهسان و سوار بر اسب با سپاهیان اسلام نظارهگر نبرد حضرت مسيح(علیه السلام) با دجال هستند و عیسی(علیه السلام) در پایین و پیشزمینه به نمایش درآمده است.
در این تصویر، حضرت عیسی(علیه السلام) با هالهای شعلهسان بر گرد چهره و لباسی همرنگ حضرت مهدی«عجل الله تعالی فرجه» ـ احتمالا نشاندهنده متابعت ایشان از امام«علیه السلام» است ـ و سوار بر اسبی ابلق در حال مبارزه با دجال نمایش داده شدهاست. در حالیکه ایشان نیزه را در دست دجال فرو کردهاست، دجال نیز با چهرهای خشمگین و مضطرب و شمشیر و تیردان تشریفاتی بر کمر دست راستش را بلند کردهاست. به نظر میرسد هنرمند با نمایش اندازه بزرگتر دجال نسبت به عیسی(علیه السلام) و لباس و تجهیزات جنگی مجلل وی خواسته بر اهمیت کار حضرت مسیح(علیه السلام) بیافزاید. برجی که در پشت سر حضرت عیسی(علیه السلام) نمایش داده شده، میتواند اشارهای به منطقه مبارزه حضرت با دجال (دروازه لد) داشتهباشد.
نگارنده: مرضیه علی پور