«معراج حضرت رسالت صلی الله علیه و آله»، نسخه خمسه نظامی، اوائل قرن دهم هجری

اطلاعات کلی

نگاره : «معراج حضرت رسالت صلی الله علیه و آله»

نسخه : خمسه نظامی

کتابت و تصویرگری : ـــــــ ، نگارگر عبدالرزاق

تاریخ تصویرگری : سال 1522م/ 900 ق

مکتب : هرات

دوره : تیموری

جغرافیا : ایران

شیوه نقاشی: نگارگری_نسخه خطی

محل نگهداری: موزه بریتانیا

…………………………………………………..

توصیف و شرح

این نگاره از خمسه نظامی ‌به شیوه مکتب نگارگری هرات به نمایش درآمده‌است. این برگ مصور در ابعاد 21 * 14 سانتی متر توسط عبدالرزاق، نگارگر برجسته و هم دوره بهزاد به تصویرکشیده شده است. در اوایل قرن 10ق عبدالرزاق نگاره‌ «در معراج حضرت رسالت(ص)» در بخش «مخزن الاسرار» نسخه خمسه نظامی را به‌ نمایش گذاشته‌است. متن اشعار این نگاره به صورت چهار ستونی نگارش یافته است که شامل بخشی از معراجیه ای است که نظامی در سرآغاز مخزن الاسرار سروده است.

از مهم‌ترین مضامینی که در حوزه هنر اسلامی بدان پرداخته شده، مضمون معراج است. در این نگاره، حضرت ‌محمد با قبای بلند قهوه‌ای و عمامه سفید و گیسوان باریک و بلند و آویخته که انتهای آن را باد به سویی کشانیده، مصور شده‌است. براق با تاج مرصع و زرین بر سر و طوقی ظریف بر گردن در جهت مایل رو به پایین حرکت می‌کند و ظاهرا پیامبر در حال مشاهده شگفتی‌های خلقت خداوند و رازهای نهفته در آسمان می‌باشند. در این تصویر، علاوه بر اینکه هاله شعله‌سان چهره پیامبر را فراگرفته‌است، هاله‌ای از نور نیز اطراف پیامبر و براق را پوشانده‌است. دوازده فرشته با نمای چهره سه‌رخ، آرایش گیسوان یکنواخت، بال‌های ظریف و بلند در اطراف پیامبر و در میان هاله‌های نورانی، احتمالا خبر عروج پیامبر را به یکدیگر خبر داده و حضرت را مشایعت می‌نمایند. این دوزاده فرشته را می‌توان نمادی از جانشینان برحق پیامبر دانست که خداوند در شب معراج خبر جانشینی آنها را به حضرت‌ محمد داده‌است. در قسمت پایینی نگاره، نمایی از شهر مکه، خانه‌های پیرامون آن، مسجدالحرام و کعبه به‌نمایش درآمده‌است.

نگارنده: مرضیه علی پور