اطلاعات کلی
نگاره : «نجات سلمان فارسی از چنگال شیر به دست امام علی(علیه السلام)»
نسخه : فالنامه
کتابت و تصویرگری : ـــــــ
تاریخ تصویرگری : قرن16م / 10 ق
مکتب : ـــــ
دوره : صفوی
جغرافیا : ایران
شیوه نقاشی: نگارگری _ نسخه خطی
محل نگهداری: ــــ
…………………………………………………….
توصیف و شرح
این نگاره «ماجرای نجات سلمان فارسی را از چنگال شیر به دست امام علی(علیه السلام)» بهنمایش گذاشتهاست که بر کرامت طیالارض آن حضرت، خارج از چارچوب زمان و مکان دلالت دارد، زیرا سلمان سالها از آن حضرت بزرگتر بوده و این واقعه در سرزمین فارس و در دشت ارژن روی دادهاست.(1)
در ادبیات عامیانه در جاهایی که صحبت از دلاوری و رشادت علی(علیه السلام) است جریان نجات سلمان از چنگال شیر ارژن یادآوری شدهاست؛ در یکی از شبیهنامههای مجلس شورای اسلامی به شماره 20305، آمده است:
چون شیر دشت ارجم(2) دندان زند به هم از صولتش پلنگ گریزد سوی عدم
سلمان فارسی نخورد نیم ذرّه غم دست دعا برآورد از صدق دم به دم(3)
این نگاره امام علی(علیه السلام) را با ذوالفقار در حال نبرد با شیر نشان میدهد. ایشان با چهره پوشیده و هاله شعلهسان بر گرد چهرهاش در مرکز تصویر ترسیم شدهاند. امام سوار بر اسب با ضربه ذوالفقار شیری که درحال عبور از رودخانه است را دو نیمه میکنند. ذوالفقار از اندازه عادی بزرگتر بهتصویر کشیده شده تا بر شجاعت و جنگاوری امام تاکید نماید. در سمت چپ نگاره نیز، سلمان نیمه برهنه با حالتی مضطرب و در حال دعاکردن بهنمایش گذاشته شدهاست. علاوه بر این، در این صحنه، درخت تناور و بوتههایی از گلهای زیبا مشاهده میشود. در سراسر طول رودخانه سنگچینها و بوتههایی از گل مشاهده میگردد و این فضای سرسبز و پر از گل یادآور فصل بهار میباشد. احتمالا در این نگاره، تهدیدهای پدر سلمان، بهصورت شیر بهنمایش درآمدهاست.
نگارنده: مرضیه علی پور
پی نوشت:
(1). مرغزار دشت ارژن: این مرغزار که بر کنار بحیره ارزن است و بیشه است و معدن شیر طول آن ده فرسنگ در عرض یک فرسنگ.(فرهنگ دهخدا)
(2). تصحیف واژه ارژن
(3). خامهیار، احمد. «جایگاه دینی قنبر غلام علی(علیه السلام) نزد مردم ایران با تکیه بر متون فرهنگ عامه همراه با تصحیح نسخه داستان فتح حبشه». بساتین، 1393 ش، ش2. صص 50 – 27